الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

42

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

در اين نامه به اكرام و احترام به جعفر و همراهانش سفارش شده است و مناسب اين است كه در ابتداى هجرت به همراه جعفر و يا به هنگام خروج عمرو عاص از مكه كه از سوى مشركان مأمور اذيت و آزار جعفر و يارانش شده بود ، به سوى نجاشى فرستاده شده باشد . ( 1 ) اما از گفتار حلبى ساروى در سيره چنين برمىآيد كه عمرو بن عاص پس از غزوهء بدر به حبشه رفت و هنگامى كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله متوجه اين موضوع شد ، عمرو بن اميه را با نامه‌اى به سوى نجاشى فرستاد و از او خواست كه نسبت به مسلمانان مهربانى كند . او مىنويسد : « هنگامى كه خداوند مشركان را از جنگ بدر با خوارى و ذلت برگردانيد ، گفتند : ما انتقام خويش را در حبشه مىگيريم . براى همين عمرو بن عاص و عبد الله بن ابى ربيعه را به سوى نجاشى فرستادند تا مسلمانان را به آنها تحويل دهد . اما پس از آن كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله متوجه اين جريان شد ، عمرو بن اميّه ضمرى را با نامه‌اى نزد نجاشى فرستاد و از او خواست كه به مسلمانان مهربانى كند . » « 1 » ( 2 ) آنها بر اين نكته اتفاق نظر دارند كه قاصد رسول الله صلّى اللّه عليه و آله عمرو بن اميّهء ضمرى بوده است ، اما در مسلمانىاش با هم اختلاف دارند ؛ براى مثال در اسد الغابه از ابى تميم آمده است : او از قبل ، اسلام آورده و به حبشه مهاجرت كرده بود و سپس به مدينه مهاجرت كرد و براى اولين بار در جنگ بئر معونه حضور يافت . « 2 » در اين صورت هيچ اشكالى در اين كه وى نامهء اول يا نامهء دوم را برده باشد ، پيش نمىآيد كه نامهء دوم بعد از صلح حديبيه و قبل از جنگ خيبر و براى آماده كردن مسلمانان براى هجرت از حبشه به مدينه بوده است . ( 3 ) اما در الاستيعاب و الاصابة از ابن سعد « 3 » آمده است : « او در جنگ بدر و احد در كنار مشركين شركت داشت و پس از جنگ احد مسلمان شد . » ؛ بنابراين او در جواب اشكال ، خبر ارسال عمرو به وسيلهء مشركان بعد از جنگ احزاب در سال پنجم هجرى را ترجيح داده است . ( 4 ) همين خبر را ابن اسحاق در سيره‌اش با سندى از خود عمرو بن عاص چنين كرده است : هنگامى كه از جنگ احزاب برگشتيم ، جمعى از مردان قريش را كه نظرات مرا قبول داشتند و به حرف‌هايم گوش مىكردند جمع كردم و گفتم : - به خدا قسم - مىدانيد كه به نظر من كار محمد بالا مىگيرد ، براى همين من تدبيرى انديشيده‌ام و مىخواهم بدانم كه نظر شما چيست ؟ گفتند : نظر تو چيست ؟ گفتم : به نظر من بايد به نجاشى ملحق شويم و نزد او بمانيم . حال اگر محمد بر قوم ما مسلط شد كه ما نزد نجاشى هستيم

--> ( 1 ) . سيرهء حلبى ، ج 3 ، ص 212 و نك . مكاتيب الرسول ، ج 1 ، 120 - 130 . ( 2 ) . اسد الغابه ، ج 1 : ص 61 - 99 . ( 3 ) . الطبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 258 .